مقدمه آموزش خشم به کودکان

پست امروز در مورد آموزش خشم به کودکان 😡 است. بچه ها معمولاً در مورد همه مسائل کنجکاو بوده و می خواهند یاد بگیرند. یکی در کمال تعجب، آن ها استعداد فوق العاده ای برای درک مسائلی دارند که به اعتقاد والدین فراتر از توانایی ذهنی آن هاست.

آموزش خشم به کودکان یکی از مهم ترین مهارت هاییست که هر فردی باید آن را یاد بگیرد، اما والدین غالباً توان درک کودکان را ناچیز می شمارند و کم تر از آنچه که هست تخمین می زنند. در حالی که کودکان کمی بزرگ تر خیلی بهتر با این آموزش نسبی و عاطفی واکنش نشان می دهند.

❗️این نکته بسیار مهم را باید در ذهن داشته باشید که هنگام انتخاب هر یک از این ایده ها برای صحبت فرزندان تان در چه سن و موقعیتی هستند و چطور باید این مسائل را با آن ها در میان بگذارید.

زمان آموزش خشم به کودکان:

می توانید موضوع آموزش خشم به کودکان را به زندگی روزمره با کودکان تان جای دهید و در لحظاتی که خشم آن ها کمی فروکش کرده، در آن زمان آموزش خشم به کودکان می تواند مناسب باشد.

لحظات مناسب ⏱️ برای آموزش خشم به کودکان زمانی نیست که شما یا کودکانتان سرشار از حس عصبانیت هستید صبر کنید تا وقتی دیگر روز بعد، یا شاید در جلسه خانوادگی موضوع را مطرح کرده راجع به آن آموزش دهید یا هر یک از موضوعات مهم زیر را تقویت کنید.

خشم یک احساس طبیعی بشر است هر کسی بارها خشمگین میشود. این مسئله کاملاً طبیعی است.

اگر خشم به روش هایی مضر و آسیب رساننده بیان شود. باعث ایجاد مشکلاتی در روابط می شود.

همه آدم ها دارای ویژگی فوق العاده ای به نام انتخاب هستند. بچه ها و بزرگ ترها، هر دو قادرند انتخاب کنند که چطور خشم خود را بیان کنند. شاید این کار خیلی سخت باشد اما مثل هر چیز دیگری، هر چه بیشتر تمرین کنیم پیشرفت بهتری خواهیم داشت.

می توان خشم را به گونه ای ابراز کرد که هیچ ضرری برای هیچ کس نداشته باشد. انرژی حاصل از خشم در واقع به ما کمک می کند تا مشکلات را به اتفاق حل کنیم.

خشم به بسیاری از چیزها مرتبط می شود: موقعیت ما، اهداف و عقاید ما و چالش های ما مثل (خستگی، یاس، استرس و …..). هرچه ما و شناخت بیشتری از این مسایل داشته باشیم به همان میزان انتخاب روش های سالم برای ابراز خشم آسان تر خواهد بود.

چهار هدف اصلی وجود دارد که همه بچه ها به واسطه رفتار نامناسب شان سعی در رسیدن به آنها دارند (۱) توجه (۲) قدرت (۳) انتقام و (۴) به نمایش گذاشتن بی کفایتی.

 وقتی بچه ها در طلب قدرت و انتقام هستند، خشم همان احساسی است که در رسیدن به هدفشان به آن ها کمک می کند.

برای آموزش خشم به کودکان به آن ها بیاموزید به گونه ای مؤثر خشمشان را مدیریت کنند:

مهارت های بسیاری برای آموزش خشم به کودکان وجود دارد که بچه ها می توانند آن ها را یاد بگیرند و حتی از آن ها لذت ببرند. وقتی می خواهید استراتژی ها و چگونه آموزش دادن آن ها را انتخاب کنید سن و توانایی درک مفاهیم کودکانتان را نیز در نظر بگیرید.

 به خاطر داشته باشید که قبل از ارایه این ایده ها صبر کنید تا هم شما و هم فرزندتان از نظر عاطفی پذیرای این امور شوید. اگر خودتان یا کودکتان به لحاظ عاطفی پریشان هستید صبر کنید. زمان دیگری را انتخاب کنید که همه در آرامش باشید.

لیستی با این عنوان تهیه کنید (چه چیزهایی بیش از همه منو عصبی اذیت می کنه).

مثل هر کس دیگری برای بچه ها هم مهم است که بدانند و بفهمند چه چیزهایی برایشان اتفاق می افتد یا دیگران کارهایی انجام می دهند که واقعاً آن ها را آزار می دهد.

یادداشت کردن این مطالب و پرداختن به رنج و یاسی که کودک شما هنگام رخ دادن چنین چیزهایی احساس می کند، می تواند بسیار جالب باشد. به دختر یا پسرتان بشناسانید که این ها همان جاهایی هستند که احتمال دارد آن ها احساس آشفتگی کنند، رفتاری خشمگینانه داشته باشند و همه چیز را بدتر کنند.

برای آموزش خشم به کودکان مسایلی راجع به افکار تند و افکار آرام را به آن ها بیاموزید:

برای بچه ها بسیار با اهمیت است که بدانند هرگاه خشمگین هستند، درگیر با خود حرف زدن شده اند که البته می تواند به خشم یا افزایش خشم شان منجر شود.

شما می توانید به ایشان کمک کنید تا افکار تندشان را شناسایی کرده و اهدافی را که هنگام عصبانیت به دنبال آن هستند، بشناسند و افکار آرام را در خودشان توسعه دهند. این مسئله آگاهی آن ها را افزایش داده و کمکشان می کند تا بیشتر مسئولیت کارهای خود را قبول کنند نه اینکه خود را قربانی احساسات خود و اعمال دیگران بدانند.

به طور مثال شما می توانید از کودکتان بپرسید:

💡 تو چه احساسی داری وقتی به خودت میگی فلان کس یا فلان چیز وحشتناک یا ترسناک است؟

💡 به نظرت حس متفاوتی بهت دست نمیده اگه به خودت بگی که اونو دوست نداری اما زیاد وحشتناک هم نیست و تنها مأیوس کننده س؟

💡 وقتی تو واقعاً از دست کسی عصبانی میشی دوست داری چه کاری انجام بدی؟

برای آموزش خشم به کودکان به آن ها کمک کنید تا تفکرات و تصورات آرامی برای خود خلق کند:

اکثرا بچه ها خیلی خیال پرداز هستند و به راحتی می توانند مسایل را در ذهن خود تصور کنند.

اگر کودکان و البته بزرگسالان بتوانند یک یا تعدادی از تصوراتی که به آن ها حس آرامش بدهند را شناسایی کنند، خیلی تاثیرگذار خواهد بود. مثل: یه خرس کوچولو، دریا، دوستی خوب یا غروب خورشید.

 هر وقت فرزندتان با یک عامل عصبی کننده رو به رو شود و این آغازی برای خشمگین شدنش باشد، می توانید با متصور شدن تصویری خوب و خوشایند در ذهن احساساتش را آرام کند. همچنین او می تواند موقعیت را ترک کرده وارد فضایی دیگر شود و تصویرهای ذهنی اش را به صورت شعر یا نقاشی بیان کند.

برای آموزش خشم به کودکان روش هایی فوری برای مدیریت خشم را به آن ها بیاموزید:

به کودکانتان بیاموزید که به جای احساس آشفتگی و گفتن و انجام دادن چیزهایی که به دیگران آسیب می رساند می توانند یکی یا همه موارد زیر را انتخاب کنند.

☑️ از روش [توقف/ تفکر/ عمل] استفاده کنند

☑️ نشانه ای برای توقف به تصویر بکشند و به خود بگویند باید گوش دادن به صدای خشم درونشان را ترک کنند.

☑️ تا ده بشمارند

☑️ شخصاً موقعیت را ترک کنند

☑️ تصویری آرامش بخش را به تصویر بکشید و به روش خودشان آن را شرح دهند

☑️ موقعیت هایی که باعث بروز خشم می شود را با دیگران در میان بگذارند و از یک پیام مسئولانه استفاده کنند: (مثلاً: وقتی دارم مشق می نویسم و کسی مزاحمم میشه احساس عصبانیت می کنم.)

☑️ اگر چالشی که کودک با آن رو به روست به یکی از اعضای خانواده مربوط می شود آن را در جلسه خانوادگی مطرح کنید. بدین ترتیب چون کودک می داند که بعداً به آن رسیدگی خواهد شد آن را معلق نگه می دارد.

2 تکنیک مهم در آموزش خشم به کودکان

🟠بسیار مهم است که در سطح خود بچه با او ارتباط برقرار کنید. دو تکنیک سودمند برای کمک به کودکان در اداره کردن خشمشان ارایه می شود.🟠

1️⃣ یکی از آن ها روش لاک پشت 🐢 است. وقتی کودک شما شدیداً احساس عصبانیت می کند به او بگویید: در لاک خودش فرو رود. دقیقاً مثل یک لاک پشت.

در این لاک ایمن وظیفه او این است که آرام باشد. وقتی او آرام شود، آماده درآمدن از پوسته خود می شود به زندگی خانوادگی بر میگردد و اگر تصمیمی داشته باشد، سعی می کند مشکل را حل کند.

2️⃣ روش دوم این است که کودکان شخصی را که از او عصبانی هستند، مثل شخصیت های محبوب کارتونی خود تصور کنند. مثل کرومی، باب اسفنجی، اسپایدرمن و ….

و کودکان تصور می کنند این شخص شبیه آن شخصیت کارتونی بوده، مثل آن حرف می زند و مانند آن نیز رفتار می کند.

 این تکنیک بسیار جالب بوده و به آرام شدن خرسالان کمک میکند، به طوری که میتوانند به حل مشکل بپردازند.

برای آموزش خشم به کودکان از تلویزیون به عنوان وسیله ای آموزشی استفاده کنید:

آیا تا به حال توجه کرده اید که در برنامه ها و فیلم های سینمایی صحنه هایی وجود دارد که در آن بازیگران به روش هایی ناخوشایند خشم خود را ابراز می کنند؟

در حقیقت غالباً خشم در فیلم ها با شکوه جلوه داده می شود و یا باعث خنده و تمسخر است. وقتی شما همراه با فرزند یا فرزندانتان مشغول تماشای تلویزیون هستید، چنین صحنه هایی، لحظاتی آموزنده در مورد خشم و دیگر مسایل ارزشی، عواطف و ارتباطات وجود دارد.

البته لازم نیست همان لحظه درباره پیام های آموزنده صحبت کنید و سرگرم کنندگی برنامه را از بین ببرید. اما بحث کردن راجع به آن پس از پایان فیلم با بچه ها می تواند بسیار آموزنده باشد.

اگر قبل از ارایه نظرات خودتان چندین سوال در مورد فیلم از بچه ها بپرسید و آن ها را وارد ماجرا کنید بهترین نتیجه را خواهید گرفت.

 به طور مثال شما و دو فرزندتان مشغول تماشای فیلمی کمدی هستید.

شخصیت اصلی فیلم [الهام] عصبانی می شود، چون بهترین دوستش لحظاتی پیش گردش بیرون شهر را کنسل کرده است. او به دوستش زنگ می زند. و بی هیچ فکر و اندیشه ای به او می گوید که انتقام خواهد گرفت. سپس تلفن را قطع کرده عکس دوستش را پاره می کند و روی گوشی تلفن می ریزد.

 ببینید می توانید بحث را با بچه ها شروع کنید یا نه.

 طوری رفتار نکنید که حس امتحان و آزمون به کودک دست دهد تنها سؤالاتی اینچنین مطرح کنید تا گفت و گو آغاز شود:

⁉️ رفتار الهام چه حسی بهتون داد؟

⁉️ رفتار الهام وضعیت رو بهتر کرد یا بدتر؟ و چطور به این نتیجه رسیدین؟

⁉️ فکر می کنید این تهدید الهام چه حسی رو به دوستش داد؟

⁉️ از نظر شما دوستش چه تصمیمی می گیره؟

⁉️ فکر می کنید الهام چه تفکرای دیگه ای داره؟

⁉️ به نظر شما الهام غیر از خشم چه حس دیگه ای داره؟ مثل یاس/ بی ارزشی/ آسیب

⁉️ فکر می کنید هدف الهام با این رفتارا چی بوده؟ (مثلاً انتقام)

⁉️ الهام چه کارای دیگه ای میتونست انجام بده تا شرایط رو بهتر مدیریت کنه؟

بعد از اینکه کودک به هر یک از پرسش های شما پاسخ می دهد، خیلی دوستانه و محترمانه عقاید خودتان را بیان کنید. ممکن است بچه ها با بعضی نظرات شما موافق نباشند، به خاطر داشته باید که شما فقط می خواهید به روشی جالب و جذاب آن ها را به فکر کردن و ادارید.

برای آموزش خشم به کودکان از نمایش بازی کردن و عروسک ها استفاده کنید:

ایفای نقش ابزار مؤثر دیگری در آموزش خشم به كودکان است. بچه ها می توانند وقتی در آستانه خشمگین شدن هستند، بازی [چه اتفاقی خواهد افتاد] اگر را اجرا کنند.

آن ها می توانند با استفاده از پاسخ های غیر خشمگینانه شرایط را مدیریت کنند. به طور مثال:

 چه اتفاقی می یوفته اگه دوستت روت اسم بذاره؟ آن ها این صحنه را بازی می کنند.

 گاهی نیز شما می توانید نقش کودکتان را ایفا کنید و دیدگاه متفاوتی را نسبت به دوست به اجرا بگذارید.

در رابطه با خردسالان عروسک ها وسیله آموزشی خوبی خواهند بود. شما می توانید صحنه مورد نظرتان را با استفاده از عروسک ها به نمایش بگذارید.

به طور مثال یک عروسک از دست عروسک دیگر عصبانی می شود. عروسک دوم چه عکس العملی نشان خواهد داد؟ صحنه را در معرض نمایش قرار دهید کودک عروسک خشمگین را بازی می دهد و شما عروسکی را که قرار است واکنش نشان دهد و بدین ترتیب دیدگاه مورد نظرتان را بازگو خواهید کرد.

نتیجه:

مطمئناً، برای آموزش خشم به کودکان رفتار شما قدرتمندترین الگوی آموزشی خواهد بود. علاوه بر الگوپذیری بچه ها بر حسب سن و سطح درکشان قادر به یادگیری آموزش های این مقاله هستند. تلویزیون و فیلم های سینمایی هم ابزارهای قدرتمندی را برای آموزش خشم ارایه می کنند، جلسات خانوادگی نیز عرصه خوبی برای آموزش مهارت های کنترل خشم هستند.

رکسانا بهرام نژاد/ روانشناس کودک و نوجوان